Skoczogonki

Skoczogonki

Wiecie co było dla mnie jednym z największych zaskoczeń naukowych 2014 roku? Uświadomienie sobie, że skoczogonki nie są owadami. 

Ostatni raz gdy czytałem więcej o systematyce zwierząt, to jest na pierwszym roku studiów, skoczogonki wciąż były uznawane za owady. Wtedy jeszcze wszystko co było stawonogiem i miało sześć nóg klasyfikowano jako owada. Dziś wszystko co jest stawonogiem i ma sześć nóg nazywane jest sześcionogiem, zaś owady to tylko jedna z gromad sześcionogów. Skoczogonki to kolejna, są też inne.

To nie przypadek, że przez lata skoczogonki były uznawane za owady, są do nich w zasadzie dość podobne:

Ilustracja wykorzystuje grafikę autorstwa Bugboy52.40, i fotografię Andy'ego Murray'a wykorzystane, zmodyfikowane i udostępnione na licencji CC BY-SA 3.0.

Ilustracja wykorzystuje grafikę autorstwa Bugboy52.40, i fotografię Andy'ego Murray'a wykorzystane, zmodyfikowane i udostępnione na licencji CC BY-SA 3.0.

Oczywiście wykazują też szereg różnic, to nie przypadek, że już dłużej za owady się je nie uznaje. Przede wszystkim zazwyczaj nie posiadają tchawek. Tchawki są rodzajem rurek, które przenikają ciała owadów i dostarczają do różnych jego części tlen, usuwając jednocześnie ditlenek węgla. Innymi słowy zapewniają bezpośredni dostęp powietrza atmosferycznego do wszystkich narządów owada.

Wszystkie tchawki wywodzą się (jako rozgałęzienia) z kilku głównych pni, które z kolei mają początek jako szereg otworków po bokach ciała owada. Fotografia poniżej przedstawia takie otwory na boku ciała gąsienicy:

Foto: Geoff Gallice, użyte, zmodyfikowane i udostępnione na licencji: CC BY 2.0.

Foto: Geoff Gallice, użyte, zmodyfikowane i udostępnione na licencji: CC BY 2.0.

Za wyjątkiem jednej rodziny (Sminthuridae, zwanej skoczogonkami globularnymi), skoczogonki nie mają tchawek – oddychają wchłaniając tlen całą powierzchnią ciała. To zapewne jeden z głównych powodów, dla których są tak małe (zwierzę, które oddycha przez powierzchnię ciała musi byc małe, gdyż tylko wtedy stosunek powierzchni do objętości jest taki, że można zapewnić przenikanie odpowiedniej ilości tlenu). Z drugiej strony nie może to być jedyny powód. Ostatecznie nawet skoczogonki globularne, wyposażone w system tchawkowy, są malutkie (mają maksymalnie kilka milimetrów długości).

Jeśli zaś chodzi o samą nazwę skoczogonków, to wywodzi się ona z ich specyficznego zachowania obronnego. Niepokojony skoczogonek potrafi skoczyć na odległość przekraczającą dziesiątki lub setki razy jego własną długość. Trochę jak pchła, ale w przeciwieństwie do pcheł nie korzysta w skokach z odnóży. Skoczogonki wyposażone są w specjalną strukturę – widełki skokowe (furcula) – która gwałtownie rozprostowana może wyrzucić tego sześcionoga na względnie dużą odległość.

 

 

OK, napisałem trochę o skoczogonkach, ale jeszcze ich nie pokazałem. Zwierzątka te mogą być niepozorne, ale jeśli spojrzeć w odpowiednim powiększeniu, są urocze, szczególnie skoczogonki globularne (kliknięcie powiększa każdą fotografię, możecie wtedy także kliknąć na link do oryginału i przeczytać jakie dokładnie zwierzę znajduje się na danej fotografii):

Skoczogonki z innych grup mogą wydawać się mniej sympatyczne, ale są na pewno nie mniej niezwykłe:

Na koniec chciałbym powiedzieć kilka słów o ich zwyczajach godowych. Wiele gatunków korzysta z wyrafinowanej choreografii tańców godowych, którym oddają się samce i samiczki przed samym rozmnażaniem. W trakcie tychże tańców osobniki stykają się głowami i wykonują skoordynowane obroty:

Foto: Andy Murray, użyte, zmodyfikowane i udostępnione na licencji CC BY-SA 2.0.

Foto: Andy Murray, użyte, zmodyfikowane i udostępnione na licencji CC BY-SA 2.0.

Fotografia nie oddaje w pełni tego jak fajnym jest to zachowanie. Chciałem znaleźć na YouTube fragment serii Life In The Undergrowth Davida Attenborough, który przedstawiał piękną sekwencję z tańcami godowymi skoczogonków. Niestety, najwyraźniej został usunięty z powodów licencyjnych. Znalazłem jednak amatorskie nagranie, które, choć nienajlepszej jakości, pokazuje o co chodzi (link prowadzi do odpowiedniego momentu, jeśli jednak nie włączy się jak trzeba, przejdźcie mniej więcej do 2:30).

Możecie polubić mój blog na Facebooku i otrzymywać w ten sposób powiadomienia o nowych notkach.

Foto w nagłówku: Andy Murray, użyto i zmodyfikowano na licencji CC BY-SA 2.0.

10 lat "World Of Warcraft"

10 lat "World Of Warcraft"

Najciekawsza roślina kwiatowa świata

Najciekawsza roślina kwiatowa świata